Saturday, November 15, 2025

राकेशप्रसाद चौधरी:एक परिचय

 राकेश प्रसाद चौधरी जलेश्वर, महोत्तरीमा जन्मिएका वरिष्ठ पत्रकार, लेखक तथा साहित्यकार हुन्। उनी सन् 1997 देखि पत्रकारिता सिक्दै आए र सन् 2000 पछि पूर्णरूपेण सक्रिय पत्रकारिता, साहित्यलेखन तथा समाजसेवामा संलग्न भए। स्वतन्त्र फिचर लेखकका रूपमा नेपाल न्यूज, गोर्खापत्र लगायतका राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यम र अन्तर्राष्ट्रिय प्रकाशनहरूका लागि लेख्ने गरेका छन्।

उहाँले पत्रकारिता, विज्ञान सञ्चार र सूचना पहुँच सम्बन्धी प्रशिक्षणहरू प्राप्त गरिसकेका छन् — अन्तरराष्ट्रिय फेलोशीप र तालिमहरूमा ICFJ (USA), Cardiff University, Knight Center, CIME र अन्यमा सहभागी भइसकेका हुन्। उहाँले विभिन्न देशहरू (भारत, म्यानमार, बङ्लादेश, थाइल्यान्ड) मा पत्रकारिता तालिम र कार्यशाला सञ्चालन गर्नुभएको छ र सन् 2007 देखि पत्रकारिता प्रशिक्षणकर्ता पनि हुनुहुन्छ। 2011 मा नेपाल पत्रकार महासंघ केन्दिय कार्यालय अन्तर्गत द्वन्द्व -संवेदनशील पत्रकारिता प्रशिक्षणमा प्रशिक्षकको भूमिकामा सक्रिय हुनुभयो। वहाँ निरन्तर पत्रकारिता र सामाजिक विषयहरूमा प्रशिक्षण गरिरहेका छन्।

सामाजिक–नागरिक अधिकार र सूचना पहुँचमा उहाँको संलग्नता उल्लेखनीय छ: उहाँ राष्ट्रिय सूचना आयोगद्वारा ‘Outstanding RTI Activist’ (2019) बाट सम्मानित हुनुभएको छ र हाल राष्ट्रिय स्तरमा Right to Information  सम्बन्धी अभियान र संगठन सँग सक्रिय हुनुहुन्छ। उहाँले मिडिया र हेल्थ, वातावरण, विज्ञान आदि थिममा अनुसन्धान र लेख प्रकाशित गर्नुभएको छ र विभिन्न राष्ट्रिय/अन्तर्राष्ट्रिय फेलोशीप र पुरस्कार प्राप्त गर्नुभएको छ।

पुस्तकहरू र रचनाहरूमा: Mahottari ko Itihas (नेपाली), Jagadishnathko Jeevangatha (हिन्दी), Khichadi Kavita Sangrah (बहुभाषी), Nyayik Awaj आदिको लेखन/सम्पादन गर्नुभएको छ। उहाँले स्थानीय ऐतिहासिक र सांस्कृतिक विषयहरू — जस्तै जलेश्वर, रतवारा, मटिहानी, सिमरौन, मधेश मिथिला, ऐतिहासिक गढ, गढी/डिह, नदी, लोकदेवता आदि विषयमा गहन अनुसन्धान गरिसक्नुभएको छ।

उहाँ अहिलेका केही भूमिका र सम्बन्धित गतिविधिहरूमा: माधेश क्षेत्रीय RTI संस्थामा उपाध्यक्ष/सदस्य, नेपाल पत्रकार महासंघ (पछिल्लो भूमिका र जिल्लागत भूमिका विवरण), Madhesh Media Society का संस्थापक सदस्य तथा Visit Jaleshwar अभियानका संस्थापक (2016)। साथै सन् 2025 मा Solutions Journalism Partnership र Accountability Lab का कार्यक्रमहरूसँग सम्बन्धित प्रयासहरूमा सहभागी हुनुहुन्छ।


विशेषक्षमता: फिचर रिपोर्टिङ, अनुसन्धान लेखन, पत्रकार प्रशिक्षण, RTI र सामाजिक अभियान, क्षेत्रीय ऐतिहासिक–सांस्कृतिक अनुसन्धान, बहुभाषी प्रकाशन।


Tuesday, February 11, 2025

राकेशप्रसाद चौधरी Rakesh Prasad Chaudhary

 राकेशप्रसाद चौधरी

 महोत्तरीको जलेश्वरमा जन्म घर भएको र हुनतः सन् १९९७ सालबाट पत्रकारिता सिक्ने क्रम जारी राखेकोमा सन् २००० बाट सक्रिय पत्रकारिता तथा समाजसेवा गरिरहेको 
 हाल हिमाल खबर, गोरखापत्र दैनिक तथा राससलगायतको मिडियामा स्वतन्त्र फिचर लेखक तथा विभिन्न पुस्तकहरुका लागि पाठ तथा अनुसन्धान एवम् शोधपत्र लेखन गरिरहेको
  अमेरिकाको एमआइटी अन्तर्गतको नाइट साइन्स जर्नालिज्ममा तथ्य जाँचक(फ्याक्ट चेकर)को रुपमा सूचीकृत 
 हाल सूचनाको हकका लागि राष्ट्रिय महासंघको मधेश उपाध्यक्ष तथा नेपाल पत्रकार महासंघ महोत्तरीको पूर्व उपसभापति 
 महोत्तरी सञ्चार दैनिकमा सल्लाह सम्पादक रहेको 
 मधेशी पत्रकार समाजको संस्थापक केन्द्रीय सदस्य, मधेश मिडिया सोसाइटी नेपाल (२०६५ साल) को संस्थापक केन्द्रीय अध्यक्ष 
 भिजिट जलेश्वर अभियानको संस्थापक रहेको सन् २०१६ बाट, सेभ जलेश्वरको संस्थापक सदस्य 
 एलाइन्स फर हेल्थ प्रमोसन, स्विजरल्याण्डको सदस्य रहेको (सन् २०२३, २०२५) 
 अर्थ जर्नालिज्म ,इन्भराइरोमेन्ट जर्नालिज्म, इन्टरनेशनल जर्नालिज्म तथा हेल्थ जर्नालिज्मसहितको नेटवर्कमा आवद्ध 
 होस्ट राइटर, पेडेस्कमा सूचीकृत
  पत्रकारिता तथा विज्ञानमा उच्च शिक्षा अध्ययन गरेको
  अमेरिका र युरोपको आइसिएफजे, कारडिफ विश्वविधालय, नाइट सेन्टर, सिआइएमइसहितका विभिन्न अनलाइन तालिम केन्द्रबाट प्रशिक्षण लिएको 
 भारत, म्यानमार, बंगलादेश, थाइल्याण्डसहितको देश भ्रमण गरि पत्रकारिता प्रशिक्षणमा भाग लिएको
  पत्रकारिता, सूचनाको हक, समाजिक विषयहरुमा प्रशिक्षण दिने गरेको 
 सन् २००० मा जागरण दैनिकको महोत्तरी संवाददाता भएर पत्रकारिता शुरु गरेको
  त्यसपछि एचविसी एफएमको जनकपुरसहित पूर्वी तराईको संवाददाता र हिमालय टाइम्समा लेखकको रुपमा काम गरेको 
 प्रतिस्पर्धा साप्ताहिक, समय साप्ताहिक, नेपाल एफएम नेटवर्क र रेडियो जनकपुरमा महोत्तरी संवाददाता भएको 
 भूमि साप्ताहिक, जलेश्वर साप्ताहिक, रेडियो अप्पन मिथिलामा संवाददाता, समाचारवाचक तथा दलान कार्यक्रम संचालन गरेको 
 समय साप्ताहिक, हिमालमा समाचार रिपोर्ट लेखेको 
 समाचार( नेपाल पत्रकार महासंघ, गरिवी निवारण कोषसहितका संघसंस्था), फोटो पत्रकारिता(फोटो जर्नालिष्ट क्लव, फोटो पत्रकार समूह सहितका संस्था), निबन्ध लेखन( राष्ट्रिय सूचना आयोगसहितका संस्था), खोज समाचार, अनुसन्धान, शोधपत्र तथा कथा लेखनसहितको विद्यामा राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रियस्तरको पुरस्कार प्राप्त गरेको 
 अमेरिकाको आइसिडिआर, लण्डनको इन्टरन्यूज, जीएआइए ग्लोबल एलाइन्स, फिलिपिन्सको फोटा पत्रकारिता तथा खोज पत्रकारिता केन्द्र, इमपल्स म्यान्मार तथा भारतलगायतको ठाउँबाट मिडिया फेलोसिप(लेखनबृति) प्राप्त गरेको
  अमेरिकाको अनडार्क म्यागजिनमा सहायक सम्पादकको रुपमा नेपालबाट काम गरेको 
 युनेस्कोको सहयोगी संस्था मिडिया एण्ड एन्फरमेसन लिटरेसी एलाइन्सको व्यक्तिगत सदस्य रहेको 
 सल्युशन जर्नालिज्म पार्टनरसिपको सदस्य सन् २०२५ 
 अकाउन्टाविलिटी ल्याव अकाउन्टोपेनर सदस्य सन् २०२० देखि  राष्ट्रिय सूचना आयोगबाट उत्कृष्ट सूचनाको हक अभियन्ताको रुपमा २०७६ सालमा सम्मान प्राप्त गरेको  रेडियो नेदरल्याण्डस् ट्रेनिङ्ग सेन्टर ( आरएनटिसि) को पूर्व विद्यार्थी समूहको सदस्य रहेको 
 नेपाल प्रेस इन्सिच्युट, क्षेत्रीय सञ्चार स्रोत केन्द्र विराटनगर, नेपालको खोज पत्रकारिता केन्द्र, मिडिया काउन्सिल, संचारिका समूह, मिडिया एडभोकेसी समूह,ओडिसी,शिक्षा पत्रकार समूह, मिडिया फाउन्डेशन, वाटर एड नेपाल, युएनडिपी, युएनएड्स, गरिवी निवारण कोष, नेपाल पत्रकार महासंघ, नेपाल वातावरण पत्रकार समूह, फोटो सर्कलसहितका दर्जनौं ठाउँबाट मिडिया फेलोसिप प्राप्त गरेको 
 महोत्तरीको इतिहास(नेपाली), जगदीशनाथको जीवनगाथा(हिन्दी), खिचडी कविता संग्रह(नेपाली, अंग्रेजी, हिन्दी र मैथिली), न्यायिक आवाजको लेखन तथा सम्पादक गरेको 
 नेपाली सेनाको युनिटी जर्नल ३, लोकवर्ता, आरटीआइ जर्नल २०८१, संहिता, मधेशको वन, नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठानको इन्द्रेणीसहितका दर्जनौं पुस्तकमा पाठ तथा शोध एवम् अनुसन्धान पत्र प्रकाशन भएको 
 भारतको मैथिली त्रैमासिक विदेह तथा कोरोना कथा (बालकथासंग्रह पुस्तक २०७८) मा माधुरीको भोक र अठोट प्रकाशित 
 हमर बेटा बीए पास, शान्तिकें खोजी(२०६३ सालमा मञ्चन), किसुनियाके बेटी मइर गेलै सहितको नाटक लेखन
  अन्तराष्ट्रियस्तरमा युनिसेफ, डिजास्जर, ग्लोबल भ्वाइस, क्लाइमेट स्टोरिज प्रोजेक्ट, इन्टरन्यूज, आइसिडिआर इन्टरनेशनल, Bistandsaktuelt 
 विशेष खोज तथा अनुसन्धानः जलेश्वर, मटिहानी, विष्णुपुर, रतवारा, सिमरौनगढ, लक्ष्मण सम्वत्, नेपाल अंग्रेज युद्ध, मधेशको इतिहास, मधेशको गढ र डिह, मैथिली भाषा पत्रकारिता, जंगबहादुर राणाको महोत्तरी बसाइ, सेनकालिन संस्कृत पाठशाला, शताब्दी पूराना घण्टलेखहरू, मधेशको लोकदेवता, लोकदेवी तथा लोकनाच एवम् नाटक , पारस ज्ञान इत्यादी 
 नन भ्वाइलेन्ट कम्युनिकेशनमा तालिम प्राप्त सन् २०२४,शान्तिका आमसञ्चार सामग्री उत्पादन (सन् २०२४)